Urządzenie drogi koniecznej oraz obowiązek jej utrzymywania

Urządzenie drogi koniecznej oraz obowiązek jej utrzymywania

10.07.2014    1065 odsłon

Ustalenie przebiegu drogi koniecznej może nastąpić albo umownie w drodze oświadczeń złożonych w formie aktu notarialnego albo w drodze stosownego postanowienia sądu. Niejednokrotnie bywa też tak, że w chwili gdy toczy się spór prawny o ustalenie przebiegu drogi koniecznej, droga ta faktycznie jest już urządzona (np. wybrukowana kostką), właściciel nieruchomości władnącej chce jedynie „urzędowego” potwierdzenia przebiegu tejże drogi. Jak zaś przedstawia się sytuacja, gdy taka droga nie jest w żaden sposób urządzona? Jak powinno wyglądać późniejsze utrzymanie drogi w należytym stanie?

Stosownie do treści art. 289 k.c., w braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej (§ 1). Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna (§ 2). Z powyższego przepisu Kodeksu cywilnego wynika więc zasada, że o obowiązku utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności rozstrzyga przede wszystkim umowa stron, a dopiero w braku postanowień umowy ma zastosowanie reguła zawarta w art. 289 k.c.

Założenie ustawodawcy było takie, że ciężary powinna ponosić osoba uzyskująca korzyści, a zatem właściciel nieruchomości władnącej (w tym zakresie polecam wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II CSK 30/2010). Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w treści innych przepisów Kodeksu cywilnego, a mianowicie art. 50. Służebność gruntową zalicza się bowiem jako część składową nieruchomości.

Obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności drogi koniecznej (art. 289 § 1 w związku z art. 145 § 1 k.c.), w braku odmiennej umowy obejmuje swoim zakresem zarówno obowiązek wybudowania odpowiednich urządzeń, jeśli są potrzebne (droga), jak i późniejsze ich utrzymywanie w należytym stanie (remonty, wymiana nawierzchni, zachowanie w czystości, zapewnienie odpływu wody itp.), stosownie do sposobu korzystania z drogi i przeznaczenia nieruchomości władnącej oraz obciążonej (czy przejazd samochodami osobowymi, czy wielotonażowymi ciężarówkami, czy dostęp dla użytku mieszkańców, czy także dla prowadzenia działalności gospodarczej itd.). Pojęcie urządzeń należy tłumaczyć, zgodnie z utrwalonym w tej mierze orzecznictwem i doktryną, jako wynik celowego działania człowieka, którego praca przejawia się w postaci widocznych przedmiotów, nakładów i naniesień materialnych; takimi z pewnością jest utwardzenie nawierzchni wytyczonej drogi, a nie tylko jej ślad pozostawiony przez korzystających.

Strony oczywiście mogą inaczej umówić się w zakresie utrzymania urządzeń służących do wykonywania służebności i postanowić, że wspólnie ponosić będą ciężar tego utrzymania. Jest to możliwe i stosowane zwłaszcza w sytuacjach, w których urządzenia są potrzebne do korzystania zarówno przez właściciela nieruchomości władnącej, jak i właściciela nieruchomości obciążonej. W razie zmiany treści służebności (art. 291 k.c.) może też dojść do zmiany zasad utrzymania urządzeń służących jej wykonywaniu.

W tym miejscu warto również przypomnieć, że wynagrodzenie jest ustawowo związane tylko z powstaniem służebności drogi koniecznej poprzez orzeczenie sądowe (art. 145 § 1 k.c). Jeżeli służebność ustanawia się umownie można wynagrodzenia nie określać. Należy wszakże uznać, że obciążenie nieruchomości i każdoczesnego jej właściciela obowiązkiem jej znoszenia dotyczy tylko samej służebności gruntowej, a nie świadczeń z nią związanych. Dlatego kolejny właściciel nieruchomości obciążonej może się domagać wynagrodzenia za korzystanie z jego nieruchomości i wtedy w wynagrodzeniu tym można umieścić także zwrot kosztów za utrzymanie drogi przez nieruchomość służebną, jeśli nie będzie tego czynić sam właściciel nieruchomości władnącej.

Podsumowując należy więc stwierdzić, że stan drogi koniecznej powinien oczywiście przede wszystkim interesować korzystającego z niej właściciela nieruchomości władnącej i to tenże właściciel – co do zasady – powinien ponieść wydatki związane z urządzeniem drogi koniecznej oraz jej późniejszym utrzymaniem.

Łukasz Papier


0Komentarze


Popularne tagi dekret Bieruta, grunty warszawskie, odszkodowanie, podatek od spadków i darowizn, podatek od zasiedzenia, podział nieruchomości, uwłaszczenie, wywłaszczenie, zasiedzenie, zniesienie współwłasności
OK
Na naszej stronie stosujemy pliki cookies. Więcej w Polityce Prywatności.