Zarzut zasiedzenia

Zarzut zasiedzenia

16.04.2015    1470 odsłon

 W Polsce wciąż jest wiele nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Wiele osób jest w posiadaniu nieruchomości od wielu lat, z różnych względów nie przeprowadza jednak formalnych postępowań, mających na celu uzyskanie tytułu prawnego do nieruchomości. Praktyka wykonywanego zawodu oraz poczynione obserwacje pokazują, że konkretnymi nieruchomościami zaczynają się interesować spadkobiercy ich dawnych właścicieli, mimo że od wielu lat ta nieruchomość jest w posiadaniu innych osób. Po sprawdzeniu w księdze wieczystej, że w dziale II wciąż są wpisani ich członkowie rodziny, następnym krokiem jest wytoczenie powództwa o wydanie danej nieruchomości. Jak się przed tym bronić?

Tutaj muszę uczynić pewną dygresję :) Generalnie postępowanie o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie następuje w postępowaniu nieprocesowym. Sąd wydaje tzw. postanowienie deklaratoryjne, to znaczy potwierdza nabycie nieruchomości przez zasiedzenie. Warto bowiem zauważyć, że nabycie nieruchomości przez zasiedzenie następuje z mocy prawa, co oznacza że jeśli spełniamy przesłanki konieczne do zasiedzenia, a w szczególności jeśli upłynął 30-letni okres posiadania nieruchomości, stajemy się jej właścicielami z mocy prawa. Sąd jedynie to potwierdza i wydaje stosowny ku temu dokument.

Powracając do wcześniejszego pytania. Są dwie możliwości.

Po pierwsze, możemy zgłosić zarzut zasiedzenia nieruchomości.

O możliwości podniesienia takiego zarzutu wypowiadał się Sąd Najwyższy już latach 50. ubiegłego wieku (odsyłam do uchwały Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 10 lutego 1951 r., sygn. akt C 741/50). Tryb postępowania niespornego, przewidziany w art. 19 i 20 dekretu z dnia 8 listopada 1946 r. o postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego (Dz. U. R. P. Nr 63. poz. 345), ma zastosowanie we wszystkich przypadkach, gdy żądane jest stwierdzenie (ustalenie) przez sąd w sentencji orzeczenia nabycia własności nieruchomości lub praw rzeczowych ograniczonych na nieruchomości przez zasiedzenie, przy czym tryb ten jest właściwy bez względu, czy to nabycie jest kwestionowane przez uczestników postępowania, czy też nie. Natomiast tryb postępowania spornego nie przestaje być właściwy, gdy stwierdzenie (ustalenie) nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości lub praw rzeczowych ograniczonych na nieruchomości nie jest przedmiotem sprawy, lecz tylko przesłanką orzeczenia.

Stanowisko to jest aktualne również pod rządami obecnie obowiązujących przepisów. Ustalenie faktu nabycia własności przez zasiedzenie w innej sprawie niż sprawa o stwierdzenie zasiedzenia jest dopuszczalne tylko wtedy, kiedy zasiedzenie nie należy do samego rozstrzygnięcia w danej sprawie, lecz jest tylko przesłanką tego rozstrzygnięcia – stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2008 r., sygn. akt III CSK 199/07.

Mimo więc, że postępowanie o wydanie nieruchomości należy do trybu procesowego, Sąd będzie musiał rozpatrzyć nasz zarzut. Jeśli ustali, że spełnione są przesłanki konieczne do zasiedzenia, konsekwencją będzie oddalenie powództwa spadkobierców dawnych właścicieli. Niestety wyrok wydany w takiej sprawie nie będzie skuteczny wobec innych osób. Mimo więc, że wygramy spór z dawnymi właścicielami, nie będziemy mogli się wpisać do księgi wieczystej. Do tej czynności konieczne będzie odrębne wszczęcie postępowania o stwierdzenia zasiedzenia. Oczywiście należałoby wnioskować o dołączenie przez Sąd akt z postępowania o wydanie nieruchomości, jednakże i tak konieczne będzie ponowne przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym przesłuchanie świadków.

Dlatego też bardziej ekonomiczne wydaje się – druga możliwość – złożenie wniosku o zasiedzenie nieruchomości, której wydania domagają się spadkobiercy dawnych właścicieli oraz wnioskowanie o zawieszenie postępowania o wydanie nieruchomości. Po uzyskaniu postanowienia o nabyciu nieruchomości przez zasiedzenie, Sąd w postępowaniu o wydanie nieruchomości będzie nim związany i oddali powództwo dawnych właścicieli, jednocześnie będzie też można na podstawie tego postanowienia wpisać się do księgi wieczystej. Postanowienie zasiedzeniowe ma bowiem tzw. skutek rozszerzony, erga omnes. Taki krok prawny pozwoli również uniknąć podwójnego udowadniania (w dwóch postępowaniach), iż spełnialiśmy przesłanki konieczne do zasiedzenia.
 
Na zakończenie warto również dodać, iż w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) nie jest dopuszczalne ustalenie, że strona procesu nabyła jej własność przez zasiedzenie. W postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ustalenie, kto jest właścicielem nieruchomości, jest bowiem istotą rozstrzygnięcia.

Łukasz Papier


0Komentarze


Popularne tagi dekret Bieruta, grunty warszawskie, odszkodowanie, podatek od spadków i darowizn, podatek od zasiedzenia, podział nieruchomości, uwłaszczenie, wywłaszczenie, zasiedzenie, zniesienie współwłasności
OK
Na naszej stronie stosujemy pliki cookies. Więcej w Polityce Prywatności.