Uzgodnienie odszkodowania na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Uzgodnienie odszkodowania na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami

30.04.2015    2473 odsłon

Zgodnie z treścią art. 98 ust. 1 zd. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

Jeśli więc przykładowo chcemy podzielić jedną działkę na dwie mniejsze i wystąpimy do urzędu z takim wnioskiem, to organ podzieli naszą nieruchomość, ale jednocześnie, jeśli część nieruchomości w planie miejscowym jest przeznaczona pod drogę, to przejdzie ona z mocy prawa przykładowo na rzecz gminy. Przejście nieruchomości nie musi być potwierdzane w drodze żadnej decyzji.

Przejęcie nieruchomości na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. nie oznacza jednak, że dawnemu właścicielowi nie przysługuje żadne odszkodowania. Jaki jest więc tryb procedowania o ustalenie odszkodowania?

Stanowi o tym art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego treść jest następująca: Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Przesłanką rozpoczęcia procesu ustalania odszkodowania jest istnienie ostatecznej i prawomocnej decyzji podziałowej. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że ustalenie odszkodowania nigdy nie nastąpi w decyzji podziałowej.

W pierwszej kolejności powinno dojść do uzgodnień między byłym właścicielem przejętej działki a właściwym organem. Tym właściwym organem jest organ reprezentujący podmiot nabywający własność działek, a zatem może to być organ wykonawczy gminy – wójt, zarząd powiatu, zarząd województwa lub starosta reprezentujący interes Skarbu Państwa. Do takich uzgodnień może dojść albo z inicjatywy organu albo dawnego właściciela. W praktyce spotykamy raczej tylko ten drugi wariant.

Przeprowadzenie negocjacji celem uzgodnienia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest obligatoryjne. Organ administracji zobligowany jest zareagować na propozycję rozpoczęcia negocjacji. Nie muszą się one oczywiście zakończyć porozumieniem, co więcej, w przypadku gdy organ jest przekonany o niezasadności żądania, powinien odmówić prowadzenia negocjacji (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Ol 97/13).

Przeprowadzenie uzgodnień powinno zostać udokumentowane stosownym protokołem. Przedmiotem uzgodnień jest wysokość, forma i termin uiszczenia odszkodowania. Jeśli strony dojdą do porozumienia, uzgodnienia powinny zakończyć się zawarciem stosownej umowy. Warto również zauważyć, że negocjacje oraz składane w ich ramach oświadczenia o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n., mają charakter cywilnoprawny, mimo że prowadzi je organ administracji.

Może się również zdarzyć taka sytuacja, że urząd na nasz wniosek o uzgodnienie odszkodowania nie zareaguje w żaden sposób albo odpowie wymijająco. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 września 2014 r. (sygn. akt I OSK 2102/14) wskazał, że nie budzi jednak wątpliwości, że jeżeli na wniosek o uzgodnienie odszkodowania organ nie reaguje w rozsądnym czasie bądź informuje o braku środków finansowych, które pozwalałyby mu podjąć negocjacje (uzgodnienia) w danym roku, to tym samym ziszcza się przesłanka nie dojścia do uzgodnienia, wskazana w ww. przepisie.

Dopiero w sytuacji niedojścia do uzgodnienia negatywny wynik rokowań daje podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji na zasadach obowiązujących przy wywłaszczaniu. Nie jest więc dopuszczalne wszczęcie i przeprowadzenie postępowania o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej bez przeprowadzenia uprzednich rokowań, ponieważ stanowi to rażące naruszenie jednoznacznie sformułowanego przepisu art. 98 ust. 3 u.g.n. (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1669/13).
 
Stosownie do przepisu art. 129 ust. 5 u.g.n. organem właściwym do wydania decyzji o odszkodowaniu w przypadku, o którym mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n., jest starosta. Mimo więc, że z wnioskiem o uzgodnienie odszkodowania zwracamy się przykładowo do wójta gminy, to już z wnioskiem o ustalenie odszkodowania należy udać się do właściwego starosty.  Literalna wykładnia art. 98 ust. 3 u.g.n. wskazuje również, że z wnioskiem o odszkodowanie może wystąpić jedynie dawny właściciel. Takie uprawnienie nie przysługuje zaś właściwemu organowi.
 
Ustalenie odszkodowania, opartego na operacie szacunkowym wykonanym przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego następuje po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej w drodze decyzji starosty. Z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika, aby uprawnienie dochodzenia odszkodowania za odjęcie prawa własności działek gruntu wydzielonych przy podziale nieruchomości pod drogi, miało ulegać przedawnieniu.

Łukasz Papier


Popularne tagi dekret Bieruta, grunty warszawskie, odszkodowanie, podatek od spadków i darowizn, podatek od zasiedzenia, podział nieruchomości, uwłaszczenie, wywłaszczenie, zasiedzenie, zniesienie współwłasności
OK
Na naszej stronie stosujemy pliki cookies. Więcej w Polityce Prywatności.