Grunty niehipotekowane, to znaczy jakie?

Grunty niehipotekowane, to znaczy jakie?

27.10.2015    2594 odsłon

Jednym z pierwszych kroków w trakcie ustalania stanu prawnego danej nieruchomości jest skierowanie się do właściwego urzędu w celu uzyskania wypisu z ewidencji gruntów. W wypisie takim często zaś można spotkać następujące wpisy: w opisie nazwy nieruchomości „grunt niehipotekowany”, przy stanie właścicielskim „właściciel nieustalony”, dodatkowo przy numerach działek może widnieć uwaga o treści: „dawniej księga hipoteczna pn. …”. Co one oznaczają? W dzisiejszym wpisie postaram się to wyjaśnić :)

Obowiązujące przepisy nie znają pojęcia „grunty niehipotekowane”. W okresie międzywojnia rozporządzenie Ministrów Reform Rolnych i Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 1928 r. w sprawie wykonywania ustawy o scalaniu gruntów dzieliło grunty na „grunty niezahipotekowane” oraz „grunty hipotekowane”. Właściciele, względnie posiadacze gruntów niehipotekowanych, którzy składali wniosek o wdrożenie postępowania scaleniowego, musieli dołączyć do takiego wniosku odpis tabeli likwidacyjnej lub aktu nadawczego, albo też akty notarjalne lub orzeczenia sądowe, a gdy to jest narazie niemożliwe, zaświadczenia urzędu gminnego, stwierdzające stan posiadania każdego z wnioskodawców. Z powyższego wynikałoby więc, że gruntem niehipotekowanym był grunt, dla którego nie była prowadzona księga hipoteczna, w tym tzw. grunty tabelaryczne. W tym miejscu warto przypomnieć, że tabele likwidacyjne stanowiły odpowiednik ksiąg wieczystych przewidzianych dla gruntów hipotekowanych i stanowiły jedyną podstawę do określenia praw, jakie włościanie nabyli mocą ukazu cara Aleksandra II z 1864 r. o urządzeniu włościan w Królestwie Polskim. Na mocy tegoż ukazu powstały właśnie osady włościańskie, które wpisywano to tabel likwidacyjnych.

W literaturze prawniczej przedmiotowa tematyka nie była szerzej poruszana. W monografii „Elektroniczna księga wieczysta” Agnieszka Stefańska zauważa, iż Formularz KW-ZAL przeznaczony jest przede wszystkim do wniosku o założenie nowej księgi wieczystej dla nieruchomości, dla której dotychczas nie była prowadzona księga wieczysta, czyli tzw. gruntu niehipotekowanego, lub też nieruchomości, której stan prawny został uregulowany w tzw. tabelach likwidacyjnych. Znajdzie on również zastosowanie do wniosku o założenie nowej księgi wieczystej w sytuacji, gdy dla nieruchomości była wprawdzie prowadzona księga, lecz zaginęła, została zniszczona lub utraciła moc prawną, jak również wtedy, gdy dla nieruchomości prowadzony był jedynie zbiór dokumentów. W ocenie Autorki grunt niehipotekowany to tylko taki grunt, dla którego nie była prowadzona księga wieczysta, z jednoczesnym zastrzeżeniem, iż pojęciem tym nie są również objęte nieruchomości uregulowane w tzw. tabelach likwidacyjnych oraz nieruchomości objęte księgami, które utraciły moc.

W innej monografii (Komentarz do wpisów w księgach wieczystych”, Jacek Ignaczewski) znalazłem zaś takie zdanie: W praktyce bardzo często dochodzi do sytuacji, gdy założenie księgi wieczystej następuje częściowo po odłączeniu z istniejących ksiąg, a częściowo dla gruntu objętego księgą wieczystą dawną lub wręcz gruntu niehipotekowanego. Z powyższego można jedynie wywieść, że wedle Autora za grunt niehipotekowany nie można uznać nieruchomości, która była objęta księgą wieczystą dawną.

W orzecznictwie (przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 352/13) można zaś spotkać przypadki, w których organy wydawały decyzje o wpisaniu w ewidencji gruntów w opisie nazwy nieruchomości „grunt niehipotekowany” wraz z wpisem „właściciel nieustalony” oraz o wpisaniu przy działce uwagi o treści: „dawniej księga hipoteczna pn. „Nieruchomość Ziemska …”. Sytuacja rozpatrywana przez Sąd dotyczyła nieruchomości, której dawna księga hipoteczna uległa częściowemu zniszczeniu i nie można było ustalić treści wpisów w niej zawartych. Organy administracyjne wyjaśniały dodatkowo, iż zachowując ciągłość z dokumentami historycznymi, należało przy tejże działce wpisać uwagę o treści: „dawniej księga hipoteczna pn. Nieruchomość Ziemska …”, co było  zgodne z zebranymi danymi i pozwalało na bliższą identyfikację tej nieruchomości. Można więc wywieść, iż w praktyce organów i sądów administracyjnych pojęcie „gruntu niehipotekowanego” odnosi się do nieruchomości, które w chwili obecnej nie mają założonej księgi wieczystej, bez względu na to czy dla nieruchomości takich wcześniej prowadzono księgi hipoteczne.

Podsumowując wydaje się, że gruntami niehipotekowanymi można nazwać nieruchomości, dla których obecnie nie są urządzone księgi wieczyste, przy czym – w mojej ocenie – należałoby wyłączyć spod takiego pojęcia nieruchomości objęte dawnymi księgami, które zachowały moc księgi wieczystej (pisałem o tym we wpisie z dnia 5 lutego 2015 r. pt. O tzw. dawnych księgach wieczystych).

Łukasz Papier


0Komentarze


Popularne tagi dekret Bieruta, grunty warszawskie, odszkodowanie, podatek od spadków i darowizn, podatek od zasiedzenia, podział nieruchomości, uwłaszczenie, wywłaszczenie, zasiedzenie, zniesienie współwłasności
OK
Na naszej stronie stosujemy pliki cookies. Więcej w Polityce Prywatności.